Bezoek ook eens

WWW.TASMEDES.NL
 
gewijd aan de interactie van geloof en natuurwetenschap


God en de Menselijke Maat:


Gods Handelen en het Natuurwetenschappelijk Wereldbeeld

door Taede A. Smedes

 

 

Hoofdstukken:

Overige Links:

 

Epiloog

 

In de Epiloog (230-237) ten slotte, ga ik in op wat de relevantie is van wat ik in de voorgaande hoofdstukken heb geschreven voor de theologie. Ik neem mijn insteek in een kritische bespreking van een krantenartikel van de Kampense hoogleraar Frits de Lange over afscheid van een persoonlijk en 'supranaturalistisch' godsbeeld. Aan de hand van dat artikel pleit ik voor een soort 'Turing-test' voor theologen. Ook leg ik uit dat het ideaal van een consistent theologisch systeem mijns inziens liever losgelaten moet worden. Theologen zouden zich liever bescheiden moeten opstellen en zich slechts met een theologische beschrijving van aspecten tevreden moeten stellen. "Ons hele bestaan is fragmentarisch en gerelativeerd, waarom zou dat niet weerspiegeld worden in de theologie? Dus iets meer fragmentarische en relativistische theologie graag!" (235)

Uiteindelijk is dit boek een pleidooi voor de menselijke maat, ook in de theologie. Immers, we spreken altijd over Gods werkelijkheid naar menselijke maat - en dat is niet erg (en zelfs gewenst), als we ons daarvan maar bewust zijn en ons niet laten vangen door onze eigen constructies.

Detailopmerkingen

pagina 230vv.: Het artikel van Frits de Lange. Het artikel van Frits de Lange verscheen in het dagblad Trouw en is online op de website van Trouw te lezen. Ook zijn daar reacties van lezers te vinden: http://www.trouw.nl/deverdieping/religie_filosofie/article18492.ece/God,_maar_dan_anders?backlink=true. Op zijn eigen website reageert De Lange op de reacties op zijn artikel; zie http://home.hetnet.nl/~delangef/.

pagina 232: Procestheologie & panentheïsme. De Lange meent dat het godsconcept van de procestheologie een goed alternatief is voor een supranaturalistisch godsbeeld. De procestheologie heeft een filosofisch gekleurd godsbeeld. Het is de theologische pendant van de procesfilosofie die voortkwam uit het metafysische systeem van Alfred North Whitehead (1861-1947). Whiteheads beroemdste werk is Process and Reality (New York: The Free Press 1978; oorspronkelijk verschenen in 1929), een bijzonder moeilijk boek gebaseerd op de Gifford Lectures in Edinburgh. Momenteel kent de procestheologie met name in Amerika zeer veel voorstanders, maar ook in Nederland en België neemt het nog altijd aan belangstelling toe.

Nederlandse boeken over procesfilsosofie en -theologie zijn:

  • T.E. Hosinski, Wat gebeurt er in Gods naam? Een nieuwe kijk op wereld, God en religie vanuit het procesdenken van Alfred North Whithead. (Vertaald door Ben A. Crul.) Baarn: Agora/Kapellen: Pelckmans 1999. (Vertaling uit het Engels, zie onder.)

  • R. Munnik, De wereld als creatieve voortgang: De ontwikkeling van een totaliteitsgedachte bij A.N. Whitehead. Tilburg: Tilburg University Press 1987 (2 delen).

  • P.M.F. Oomen, Doet God ertoe? Een interpretatie van Whitehead als bijdrage aan een theologie van Gods handelen. Kampen: Kok 1998.

  • J. v.d. Veken (red.), God en wereld: Basisteksten uit de proces-theologie. (Sleutelteksten in godsdienst en theologie, deel 7.) 's-Gravenhage: Meinema 1989. (Een verzameling van klassieke teksten uit de procestheologie, bijeengebracht, vertaald en ingeleid door een kenner van het procesdenken.)

Overige werken over procesdenken:

Het godsbeeld wat uit de procestheologie naar voren komt, is dat van een God die weliswaar in de wereld aanwezig is en zeer intiem betrokken is op alles wat er gebeurt (immanentie), maar er toch niet mee samenvalt (transcendentie). Dit godsbeeld wordt 'panentheïsme' genoemd en moet niet verward worden met pantheïsme (waar God en wereld geïdentificeerd worden). Een zeer goede en afwisselende inleiding in het panentheïsme is: P. Clayton & A. Peacocke (eds.), In Whom We Live and Move and Have Our Being: Panentheistic Reflections on God's Presence in a Scientific World. Grand Rapids, MI: Eerdmans 2004.

pagina 233: de Turing-test. Meer info over de Turing-test is hier te vinden:

"Het probleem tussen geloof en natuurwetenschap zit niet aan de kant van de natuurwetenschappen, maar het zit in de manier waarop over God gesproken en gedacht wordt. Daarom ben ik ook van mening dat veel theologen die proberen toch Gods handelen met natuurwetenschappelijke theorieën te verzoenen, onzinnig bezig zijn. Ze houden zich bezig met een probleem dat helemaal niet bestaat. ... ik denk dat veel benaderingen in religion & science theologisch gezien bullshit zijn." (p. 33)

ISBN 9021141132,  € 19,50